Рет қаралды 2,704
วัดพระธาตุดอยเขาควาย หรือ วัดพระธาตุดอยเขาควายแก้ว ตั้งอยู่ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย
ประวัติ : ตำนาน อันเป็นที่มาของชื่อ “ดอยเขาควายแก้ว” หรือ “ดอยเขาควาย” ในปัจจุบันนั้น มาจากเรื่องเล่าในตำนานพระเจ้าเลียบโลก ว่าครั้งหนึ่งในสมัยพุทธกาล ในปีที่ 25 พระพุทธเจ้าได้พา พระอรหันตสาวก เสด็จมาโปรดสัตว์ในเขตล้านนาทางเหนือตอนบนของประเทศไทยเสด็จมาถึงดอยลูกหนึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัดเชียงรายในปัจจุบัน ได้ทรงทำนายไว้ว่าบ้านเมืองนี้ต่อไป จะเจริญมั่นคงสมบูรณ์ครั้นพระองค์เสด็จปรินิพานแล้วให้เอากระดูกนิ้วก้อยของพระองค์มาประดิษฐาน บนดอยลูกนี้ ให้เป็นที่กราบสักการะบูชาของคนทั่วไป อันดอยลูกนี้มีนามว่า “ดอยเขาควายแก้ว”
อีกตำนานหนึ่งเล่าว่า ปางก่อนมีควายสองแม่ลูกอาศัยหากินอยู่บนดอยลูกนี้กับฝูงควายฝูงหนึ่งควายผู้เป็นลูกนั้นเป็นควายพระโพธิสัตว์ มีเขาเป็นแก้ว ได้อาศัยหากินตามป่าตามหนองน้ำใกล้ๆ กับดอยลูกนั้น ควายเผือกเขาแก้วนี้ เมื่อโตขึ้นได้เป็นจ่าฝูงของควายทั้งหมดเนื่องจากมีพละกำลัง และสติปัญญาความ เฉลียวฉลาดเกินกว่าควายทั่ว ๆ ไปในฝูง
ครั้นเวลาล่วงเลยมานานได้มีสองตายายไปทำไร่ทำสวนบริเวณดอยลูกนั้นจึงได้ ไปพบเขาควายแก้ว ดอยลูกนั้นจึงได้มีชื่อว่า “ดอยเขาควายแก้ว” ตั้งแต่นั้นมาหลายร้อยปีหลังจากนั้นมีชาวบ้านสองแม่ลูกอาศัยอยู่ในพื้นที่แห่งนั้น และมีควายตัวเมียอยู่หนึ่งตัว และควายตัวนี้ได้ออกลูกอีก 1 ตัว ลูกควายตัวนี้ถูกส่งมาจากสวรรค์ มีสีขาวและมีรูปร่างสวยงาม ชาวบ้านสองคนแม่ลูกได้เลี้ยงควายทั้งสองตัวในหนองน้ำข้างล่างดอย ทางทิศใต้ของพันธุมตินคร (เป็นชื่อเดิมของเชียงรายในโบราณกาล) เขาของลูกควายยาวขึ้นมากก่อนที่มันจะตาย เวลานานผ่านไป ชาวนาคนหนึ่งพบกะโหลกและเขาควายฝังอยู่ในทราย และเกิดประทับใจในความยาวของมัน เขาจึงขัดเขาของมันแล้วพบว่ามันเป็นแก้ว เขาควายได้นำโชคมาให้ และชาวนาคนนี้ได้กลายเป็นคนที่ร่ำรวย จึงเรียกเขานั้นว่า “ดอยเขาควายแก้ว”
พระธาตุดอยเขาควาย : ตามตำนานเล่าว่า พระยาธรรมมิกะราชโปรดให้สร้างวัดพระธาตุดอยเขาควายขึ้น และได้นำพระบรมสารีริกธาตุนิ้วก้อยข้างซ้าย มาบรรจุไว้ในองค์เจดีย์ เพื่อเป็นศาสนสถานสำหรับกราบไหว้สักการะบูชาของพระองค์และประชาชนทั่วไป
วัดพระธาตุดอยเขาควาย ได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์หลายครั้ง อาทิ สมัยของพระครูบาคำหล้า สังวโร กับครูบาอินถา สุทันโต ในปี พ.ศ. 2500 และ 2510
รูปแบบของพระธาตุดอยเขาควายในปัจจุบันคล้ายกับเจดีย์ทรงปราสาทแบบล้านนา เจดีย์แบบนี้ปรากฏขึ้นราวต้นพุทธศตวรรษที่ 21 โดยปรับจากเจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด (ตัวอย่างเช่น เจดีย์วัดป่าสักเชียงแสน) ให้เหลือเพียงยอดเดียว โดยไม่มีเจดีย์ประดับที่มุมทั้งสี่ เหนือเรือนธาตุ แต่พระธาตุดอยเขาควายแห่งนี้มีการประดับเจดีย์บริวารที่บริเวณฐานเขียงล่างแทน องค์ประกอบของพระธาตุดอยเขาควายองค์นี้ คือส่วนฐาน ฐานเขียง 2 ฐาน รองรับฐานบัว 1 ฐาน ซึ่งมีการย่อมุม (เพิ่มมุม) เพื่อรองรับจระนำที่ประดิษฐานพระพุทธรูปของส่วนเรือนธาตุ และมีเจดีย์บริวารที่มุมทั้ง 4 ของฐานเขียง ส่วนกลางเป็นธาตุ เป็นอาคารสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้ยี่สิบ ประดับซุ้มจระนำที่ประดิษฐานพระพุทธรูปทั้ง 4 ด้าน
ส่วนยอด เป็นเจดีย์ทรงระฆัง ประกอบด้วยฐานเหลี่ยมย่อมุมไม้ยี่สิบ และชุดฐานกลมรองรับองค์ระฆังเหนือขึ้นไปคือองค์ ระฆังไม่มีบัลลังก์ ต่อด้วยปล้องไฉน ปลียอด และประดับฉัตร ตามลำดับ และมีการประดับตกแต่งพระธาตุด้วยกระจกสีทั้งองค์..