Рет қаралды 9,268
≈ मैथिली, मधेश र मल्ल राजाहरु ≈
नेपाल उपत्यकाका केही मल्ल राजाहरुले मैथिली भाषालाई आफ्नो राजकीय भाषा बनाएका थिए। उनीहरुले मैथिलीमै गीत, कविता, नाटक र काव्यसमेत लेख्ने गर्थे। दरबारको बोलीचाली त्यही भाषामा हुन्थ्यो।
मैथिली भनेको इण्डो-आर्यन भाषा हो । जबकि उपत्यकाका नेवाः वासिन्दाले बोल्ने नेपालभाषा भोट-बर्मेली भाषा परिवारमा पर्छ। तर कसरी मैदानी भूभागमा बोलिने मैथिली उसबेला काठमाडौंमा भित्रियो ? नेपालमण्डल भनिने काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर राज्यका राजाहरुले किन त्यसलाई अपनाए ?
भाषा वैज्ञानिक प्रा. रामावतार यादवले यसमाथि गहिरो अध्ययन गरेका छन्। भक्तपुरका राजा भूपतीन्द्र मल्लले परशुरामका बारेमा मैथिलीमा लेखेको नाटकको उनले व्याख्यासहित अंग्रेजीमा अनुवाद गरेका छन्। प्रा. यादवको अर्को किताब- Elegy Written in a Royal Courtyard मा भक्तपुरका राजा जगतप्रकाश मल्लले मैथिलीमा लेखेका ४० शोकगीतहरुको अनुवाद एवं विश्लेषण छ। जगतप्रकाशले सिम्ररौनगढबाट आएका आफ्ना घनिष्ठ मित्रको निधनपछि ती शोकगीतहरु रचेका थिए।
यसले काठमाडौं र मधेशबीच उसबेला नै बाक्लो सांस्कृतिक, साहित्यिक एवं राजनीतिक घनिष्ठता कायम भएको देखाउँछ। काठमाडौं-तिरहुत कनेक्सन के थियो भन्नेबारे जानकारी दिन्छ। प्रा. यादवले यस पाटोको उत्खनन् गरेका छन्।
मल्लकालमा लेखिएका सयभन्दा बढी मैथिली कृतिहरु अहिले पनि काठमाडौंस्थित राष्ट्रिय अभिलेखालयमा उपलव्ध छन्। मैथिलीभाषीहरु नेपालभन्दा भारतमा बढी छन् तर, प्रा. यादवका अनुसार, मैथिली भाषाको प्राज्ञिक अध्ययन गर्न चाहनेहरु काठमाडौं आउनैपर्ने हुन्छ। किनभने यहाँ जति पुराना सामग्रीहरु सुरक्षित छन्, ती अन्यत्र पाइँदैनन्।
Prof. Ramawatar Yadav is a distinguished linguist, teacher, and researcher. He has authored more than half a dozen books and numerous journal articles (see the list below).
Prof. Yadav received his MPhil (1977) and PhD (1979) in linguistics from the University of Kansas, Lawrence, USA. He taught English language and literature to undergraduate students at the College of Education and Patan College from 1965 to 1973. During 1973-90, he taught English phonetics & phonology and other theoretical and applied linguistics courses to MA students of English.
He has held several key educational administrative positions at Tribhuvan University and with the government. He has also served as the Vice-Chancellor of Purbanchal University.
» Prof. Yadav's Books:
* A Facsimile Edition of a Maithili Play: Bhupatindramalla's Parsuramopakhyana-nataka
www.mandalabook...
* Elegy Written in a Royal Courtyard: A Facsimile Edition of Jagatprakasamalla's Gitapañcaka
www.daraz.com....
languagelog.ld...
* Historiography of Maithili Lexicography & Francis Buchanan's Comparative Vocabularies
www.exoticindi...
* A Reference Grammar of Maithili
ca.biblio.com/...
* Collected Essays in Maithili II (2015-2022)
www.amazon.in/...
* Maithili Phonetics and Phonology
books.google.c...
* मैथिली आलेख सन्चयन
sahityapost.co...
» Selected Articles and Lectures:
* Medieval Maithili Stagecraft in the Nepalamandala: the Bhaktapur school; soscbaha.org/l...
* On Being Madhesi On Being Madhesi; digitalcommons...
* On Diachronic Origins of Converbs in Maithili; archivenepal.s3...
* The Structure of Middle Maithili; www.nepjol.inf...
----
#aniaba #अनिअब #RamawatarYadav #sudheersharma #maithili #kathmandu #tirhut #madhesh #language #history #linguist #linguistics #culture #tarai #research #nepalmandal #newars #nepal #maithililanguage #simraungadh
----
» Chapters:
00:00 - Intro
04:00 - नेपालमण्डलमा बङ्गाली र मैथिली भाषाको प्रचलन
09:03 - प्रा.रामावतार यादवको पृष्ठभूमि
26:33 - अमेरिकामा मैथिली ध्वनीशास्त्रको अध्ययन
35:08 - मैथिली व्याकरण तयार पार्दाको अनुभव
49:18 - सिमरौनगढ-काठमाडौं सम्बन्ध र उपत्यकामा मैथिल प्रवेश
54:07 - भक्तपुरका राजा भूपतीन्द्र मल्लले मैथिलीमा लेखेको नाटकको खोजी र अङ्ग्रेजी अनुवाद
01:09:43 - राजा जगतप्रकाश मल्लले मैथिलीमा लेखेका शोकगीतहरूको अनुवाद
01:17:56 - राष्ट्रिय अभिलेखालयमा रहेका ११३ मल्लकालीन मैथिली नाटकहरू
01:35:30 - इष्ट इण्डिया कम्पनीका अधिकारी ह्यामिल्टनले बिहार र विराटनगरमा गरेको सर्वेको विश्लेषण
1:45:00 - मधेशमा मैथिली भाषाको घट्दो प्रयोग
1:49:43 - ८२ वर्षको उमेरमा जारी अनुसन्धान कर्म
----
» Our Team:
Host: Sudheer Sharma
Producer & Creative Designer: Kalpana Dhakal
Graphic Lead: Ankit Bhattarai
Studio Supervisor: Shiva Ram Shrestha
Camera: Hritik Singh Thakuri
Special Thanks: Tula Narayan Shah